Abstract
:
RESEARCH INTERNATIONAL OBSERVER (RIO) / e-ticaret
D?nyan?n en b?y?k ?zel (ad-hoc) ara?t?rma grubu olan Research International iki y?lda bir global ara?t?rma altyap?s?n? seferber ederek ?nemli g?rd??? bir konuyla ilgili bir rapor haz?rl?yor ve ?yeleri ile payla??yor. B?ylece elde edilen bilgi, grubun ortak haf?zas?na ekleniyor ve ?e?itli m??teriler i?in yap?lan ?al??malarda kullan?l?yor. Bu ?al??malardan biri e-ticaret konusunda yap?ld?.
Son T?keticiye Y?nelik e-ticaret Trendleri Global Ara?t?rma Bulgular? Y?n etici ?zeti
D?nya e-ticaretinin yakla??k d?rtte ??? Amerika Birle?ik Devletleri?nde ger?ekle?mektedir. Bu ?lke ayr?ca ticari web sitelerinin % 90??na sahiptir. Internet ilk olarak ABD?de geli?tirilmi?tir; World Wide Web?in ilk geli?im a?amas? Avrupa?da yap?lm?? olsa da buna Amerikan bulu?u olarak bakabiliriz. Sonu? olarak, t?ketici?nin e-ticarete dair ihtiya? ve beklentilerinin Amerikan k?kenli oldu?unu d???nebiliriz.
?ili?den Rusya?ya, ?in?den Meksika?ya 37 ?lkede 186 grup tart??mas? ve 137 derinlemesine g?r??me ile ger?ekle?tirilen kalitatif ara?t?rmada Internet ve e-ticaret konusunda t?ketici e?ilimleri ?ok geni? bir kapsamda incelenmi?tir. ?al??man?n T?rkiye aya??nda Barem RI, bilgisayar ve internet kullan?c?lar?yla 9 grup tart??mas? ve uzmanlarla 7 derinleme g?r??me yapm??t?r.
Her ?lkede t?keticiler e-ticaretin sundu?u imkanlarla ilgilenmektedirler, ancak yine de ABD d???ndaki ?lkelerde y?ksek derecede ??phe ve direnme mevcuttur. ??kar?lan en ?nemli sonu?: e-ticaret pazarlayanlar Amerikan geli?im modelini her ?lkeye uyarlayamayacaklar?n? bilmelilerdir. Hedeflenen ?ubuk ?ok daha y?ksektedir ve bu noktaya sadece sunulan hizmetlerin s?zkonusu ?lkelerin k?lt?rel ve yap?sal ?artlar?na uyumu sayesinde ula??labilir. Amerika d???nda t?keticilerin hala e-tica retin yayg?n oldu?undan ve bunun yaln?zca y?ksek riske raz? olanlar veya yenilik pe?inde ko?anlar?n merak? olmad???ndan emin olmaya ihtiyac? vard?r.
Mevcut bu ??phe ve direncin bir ?ok sebebi vard?r; biraz k?lt?rel, biraz tarihsel, biraz da Internet kullan?m?na ba?l? ki?isel deneyime dayal?d?r. Bir?ok ?lkede t?ketici segmantasyonunda iki anahtar motivasyon ?n plana ??kmaktad?r: Kontrol? elinde tutma ve g?venme ihtiyac?. Her ne kadar bunlar ger?ek ticaret d?nyas?n?n da motivleri olsa da Internet?in yap?s? i tibar? ile ve ya?anan tecr?beler do?rultusunda ?nemleri kat kat artmaktad?r.
A.B.D. ve di?er ?lkelerde e-ticaret altyap?s?
Amerikal? t?keticiler e-ticaretin geli?imini destekleyen pek ?ok fakt?rden etkilenmektedirler:
- Teknolojinin faydalar?na olan a??kl?k
ve g?ven
Y?llara dayanan ba?ar?l? bir katalog al??veri?i ge?mi?i. Amerika?n?n baz? ba?ar?l? perakende ma?azalar? (Sears gibi) i? hayat?na posta sipari? yoluyla ba?lam??t?r. Bu durum di?er baz? ?lkelerde posta sipari? sistemine duyulan g?vensizlikle tezat olu?turmaktad?r.
Amerika i?inde yak?nda bulunan ma?azalar?n azalmas? sonucu al??veri? merkezlerine araba ile gitme ihtiyac?
Bir ?ok k?lt?rde al??veri?in basit bir al?mdan ?te bir niteli?i olmas? (?rne?in G?ney Do?u Asya, Akdeniz ve Latin Amerika ?lkeleri). Bu ?lkelerde al??veri? basit bir al?mdan ziyade daha kapsaml? sosyal ve k?lt?rel bir aktivitedir.
T?keticilerin g?ven duydu?u geni? ?apl?, g??l? ve sa?lam bir ?deme sisteminin olmas?(?rne?in kredi kart?). Kart g?venli?inin az olmas? ve doland?r?c?l?k Amerika?da da mevcut olup e-ticaret?e kar?? olanlar?n gerek?esi olmakla birlikte, bu direni? di?er ?lkelere olanla ?ok k???k kalmaktad?r. Kredi kart? kullan?m? baz? geli?mi? ?lkelerde bile d???k olabilmektedir. (?rne?in: Almanya). Alternatif ?deme sistemlerinin geli?tirilmesi ihtiyac? oldu?u kesindir; asl?nda geli?en pazarlarda t?keticilerin ?demelerini yaparken ilgin? ve yarat?c? ??z?mler kulland??? da dikkat ?ekmektedir. Amerika?daki g??l? kredi kart? ?deme sisteminin ba?ar?l? e-nakit ?deme altenatiflerini engelledi?i de bir ger?ektir.
Internet?e d???k maliyetle ve sabit ?crete girebilme
T?ketici pazar?na sunulan geni? bant teknolojilerin yayg?nla?mas?
T?keticinin g?vendi?i teslim sistemlerinin ortaya ??kmas?. Bu g?ven Norve? gibi baz? geli?mi? ?lke pazarlar?nda veya G?ney Afrika ve Rusya gibi pazarlarda daha zay?ft?r.
Teslimat her yerde bir sorun olma potansiyeli ta??maktad?r; hatta teslimata olan g?vensizlik baz? bile?ik ??z?mler ?retilmesine sebep olmu?tur: mallar?n elektronik olarak sipari? edilip ma?aza gibi bir yerden al?nmas? gibi (Avustralyal?lar ?r?nleri posta ofislerinden teslim almaktad?rlar.)
- ?u an i?in e-ticaret al?mlar?n? vergilendirmeyen geni? bir hukuksal bir sistemin bulunmas?. Avrupa?da bunun tersi bir durum s?z konusu, ayn? zamanda devletler aras? ticaret ili?kilerinin karma??k olu?u bu ?lkelerde pek ?ok t?keticiyi sadece yerel sitelerden al??veri? yapmaya y?nlendirmektedir. Rusya, Taiwan gibi baz? ?lkelerdeki t?keticiler ise tam tersi, daha g?venilir oldu?una inand?klar? yurtd??? sitelerden
al??veri? yapmaktad?rlar.
Amerika d???nda e-ticarete heyecan duyan ?lkeler aras?nda Avustralya, ?srail, Kuzey Avrupa, Japonya ve Kore bulunmaktad?r. G?ney ve Do?u Avrupa, Asya ve Latin Amerika i?in e-ticaret pazar? daha k?s?tl? g?r?nmektedir.
?
On-Line S at?n Alma Farkl?d?r : Kontrol ?htiyac?
On-line al??veri? sokaktan yap?lana oranla daha de?i?ik beklentilere yol a?maktad?r. T?keticilerin d??arda yap?lan al??veri?ten hi? beklenmeyecek ?ekilde daha y?ksek bir derecede kontrol aray???nda oldu?u g?zlenmi?tir. Bu kontrol aray??? bu de?i?ik yolla sat?n almada hissettikleri g?vensizlik ve s?z konusu yolun insan fakt?r?nden uzak olmas?ndan kaynakland??? d???n?lebilir. Bu al??veri? metodunda iki boyutlu, rasyonel bir deneyim vard?r; ger?ek d?nyan?n duygusa l de?erlerinden mahrumdur, ve al?nan ?r?n ya da hizmetin eksiklerine a??kt?r. On-line al??veri? ?o?unlukla hedef odakl? ve amaca y?neliktir, bu y?zden t?keticiler d??arda yapt?klar? al??veri?lerinde tolere edebilecekleri hatalara on-line al??veri?te tahmamm?l etmemektedirler.
Amerika?yla k?yaslan?nca, Avrupal? (ve ba?ka yerlerde) t?keticiler somut d?nyada da varl?k g?steren siteleri tercih etmektedirler. Ger?ek d?nyaya e?de?erlik ihtiyac?n?n psikolojik bir de?eri vard?r; teoride olsa bile, t?keticilere ?r?nleri geri verebilecekleri ve sorular?n?n cevap bulabilece?i g?vencesi sa?lanmaktad?r. Pazarlama y?neticilerinin on-line al??veri?te kar??la?t?klar? zorluklardan biri de off-line d?nyada on-line t?keticilerin beklentilerini kar??lamak (amazon.com?un yapt??? gibi) ve bu beklentileri ger?ek d?nyaya ta??makt?r.
e-ticaretten beklentiler
B?t?n t?keticilerin e-ticaret deneyimini ya?amadan ?nce baz? beklentileri vard?r. Bu beklentiler ger?ek d?nyadaki al??veri?ten beklenilenlerden farkl? oldu?u gibi ?lke baz?nda da de?i?iklik g?stermektedir:
- Bir ?o?u belli bir kategoride, di?er kanallarda bulunanlardan daha da geni? bir ?r?n ?e?idi beklemektedir.
- Marka/t?ketici ili?kisinin ilk safhas?nda, on-line fiyatlar?n off-line fiyatlardan daha d???k olmas? da beklenmektedir. Toplam fiyatta (teslimat fiyat? da dahil olmak ?zere) a??kl?k da ba?ka bir beklentidir.
- Amerikal? t?keticiler, e-ticaretteki g?venlik sorunu ??z?ld??? ve ger?ek fayda ortaya ??kt??? zaman mal ve hizmetlerin fiyatlar?n?n ?nemini kaybedece?ini d???nmektedir
ler.
H?za da ihtiya? vard?r- Kolay ve h?zl? sipari? ve ?r?n teslim s?reci. Teslim ?artlar? genelde posta ile sipari?ten daha h?zl?d?r ve teslimat posta sipari? teslim modeli ?zerine oturtulmamal?d?r.
?Anahtar Kelime G?ven
G?ven ba?ar?l? bir e-ticaret ili?kisi kurma a??s?ndan anahtar kelimedir; g?ven yaratmak, perakendecilerin web sitelerini ve hizmet operasyonlar?n? dizayn ederken t?ketici g?r??lerine g?re hareket etmeleri ile ger?ekle?ir. ?al??mada ??kan sonu?lara g?re
Perakendecilerin; e-ticarette m??teri/marka ili?kisinin do?as?n?n daha farkl? oldu?unu bilmesi gerekmektedir. Bu bir ill?zyon olsa bile t?ketici kontrol?n daha ?ok kendinde oldu?unu hissetmek istemektedir. Perakendeci, sitesinin bu anlay??? temsil etti?inden emin olmal?d?r.
Perakendecinin, t?keticinin siteyi gezme tarz?na sayg? g?stermesi; bu kapsamda t?keticiye h?z?n? kesen engellerin olmad??? (h?zl?, sadece metin bulunan) veya ayr?nt?l? (yava?, grafiklerle dolu) bir tarzda gezme se?eneklerini sunmas? gerekmektedir.
T?keticinin zaman?na sayg? duymas?
- Kay?t sistemleri k?sa tutulmal?d?r. Bunu siteye giri? ko?ulu olarak de?il, sadece sipari? ?ncesi konumland?rmak gerekir. E?er daha detayl? bilgi gerekiyorsa t?keticinin, bu bilgiye neden ihtiya? duyuldu?unu ve nas?l kullan?laca??n? anlamas?n? sa?lamak ?nemlidir.
- ?r?n?n bulunabilirli?i konusunda d?r?st olunmal?d?r. Bu bilgi sitede gezerken m?mk?n oldu?unca erken verilmelidir.
- Download (y?kleme) kolay olmal?d?r. Boo.com?un ya?ad??? gibi, pek ?ok ?lkede s?n?rl? band geni?li?i etkin y?klemede problem yaratmaktad?r.
- T?keticinin diline sayg? g?sterilmelidir. ?spanya, Yunanistan, Fransa ve Almanya gibi ?lkelerde sadece ?ngilizce hizmet veren siteler bir problem olarak g?r?lmektedir. Sitelerin yerel dildeki versiyonlar? g?venin ?nemli bir unsurudur. Yine de baz? ?lkelerde, ?rne?in Rusya?da, yerel perakende ekonomisi daha az g?venilir oldu?u i?in ?ngilizce dilde siteler daha reva?tad?r.
- T?keticinin ger?ek d?nya deneyimine ve bunun ?nemine sayg? g?stermek gerekmektedir. e-ticaretin ilk safhalar?ndaki t?keticinin bildikleri/tan?d?klar? paketli ?r?nleri tercih etti?i g?zlenmi?tir. ?r?nleri tan?d?k paket grafikleri vas?tas? ile sunarak bunlar?n hemen bulunmas?na yard?mc? olunmas? gerekmektedir.
- Dot.com ?irketleri g?ven telkin etmek i?in soyut oldu?u kadar somut varl?k da g?stermek zorundad?rlar. Bunu de?i?ik yollarla yapabilirler:
-
Yerel adres ve telefon numaralar? g?stererek,
-
M??teri ili?kileri b?l?m? kurarak,
-
e-postalara h?zl? cevap vererek ve bir sorun oldu?unda e-mail yolu ile etkin olarak
- e-ticaret ?irketlerinin faaliyet g?sterdi?i ?lkenin para ve kredi kart? davran??lar?na sayg? g?stermesi gerekmektedir:
- Bel?ika, ?ili, Almanya ve Hong Kong gibi olduk?a geli?mi? ?lkeler kredi kart? ?demeleri yerine
teslimatta ?demeyi (COD) tercih etmektedirler.
Almanya ve ?skandinavya ?lkelerinde fatura ?deme pop?lerdir.
- ABD, ?ngiltere ve Japonya d???ndaki ?lkelerde e-ticaret ?irketleri alternatif ?deme sistemleri sunmal?d?rlar. (?rne?in teslimatta ?deme, Internet servis sa?lay?c?
vas?tas? ile ?deme, pe?in ?deme, Internete ?zel kredi kart? vs..)
Teslimat d?zenlemeleri yerel teslimat yeterliliklerini yans?tmal?d?r. Yine de Internet?in kendisinin m??teride h?zl? servis beklentisi yaratt??? unutulmamal?d?r. (Bu bir katalog modeli de?ildir):
Hong Kong gibi off line alternatiflerin ve ?r?nlerin kolay ula??labilir oldu?u yerlerde teslimat zaman? problem olabilmektedir.
Japonlar, ?zellikle ?al??an kesim, elektronik ortamda sat?n ald?klar? ?r?nleri yak?nlar?ndaki ma?azalardan teslim almay? tercih etmektedirler. A??k?a, sat?n ald?klar? ?r?nleri evde teslim almak i?in evde bulunamayan insanlara ?r?n teslimat? yapmak gelecek y?llarda yeni i? f?rsatlar? yaratacakt?r.
?skandinavya ve Avustralyal?lar teslimatlar?n? postanelerden almay? tercih etmektedirler.
Garanti ve geri verme politikalar? da g?venin en ?nemli ?geleri olarak g?r?lmektedir.
?Riski Azaltmak
Pek ?ok ?lkede t?keticiler en az?ndan e-ticaretin ilk safhalar?nda bir ?ok ?ekilde risk d?zeylerini en aza indirmek istemektedirler:
- Al??veri?lerini d???k fiyatl?, standart ?r?nlerle s?n?rlamak ; kitap, m?zik, ve bilgisayar par?alar? gibi
- ?r?nlerin elektronik ortamda teslim edildi?i hizmetler sat?n almak, ?rne?in konser ve gezi biletleri, software gibi
- Firma ile ?nceden kurulmu? bir ili?ki odu?undan finansal hizmetleri kullanmak: Bu y?zden ?skandinavya, ?ngiltere ve G?ney Afrika?da ABD?de oldu?u gibi banka ve di?er finansal hizmetler pop?lerdir.
- ABD, ?ngiltere ve Almanya gibi ?irkete g?venmenin Web?de i? yapman?n yaratt??? t?m ku?kular?n ?n?ne ge?ti?i ?lkelerde bakkaliye ?r?nlerinin pazarlanmas?ndan ka??nmak gerekmektedir. Yiyecek konusunda b?y?k duygusal de?erleri olan ?lkeler, (?rne?in G?ney Avrupa, Latin Amerika ve baz? Asya ?lkeleri ) g?da maddelerini internetten sat?n almaya kar?? duracak gibi g?r?nmektedirler.
- Pek ?ok yerde, ?nternet y?ksek de?erde ?r?nler hakk?nda bilgi toplamak i?in bir ara? konumundad?r. Amerika?da, araba sat?n almadan ?nce t?keticilerin %80?inin Web?de ara?t?rma yapt??? tahmin edilmektedir.
Perakendeciler ve ?reticiler i?in, ?nemli olan interneti bilgi topl ama arac? olarak kullanmaktan al??veri?e y?neltmek oldu?u kadar d???k fiyatl? ?r?nlerden y?ksek fiyatl? ?r?nlere ge?me stratejilerini geli?tirmektir.
? ?lke Farkl?l?klar?
Bir ?lkenin e-ticaret potansiyelini tahmin etmenin en iyi yolu, evden, i?ten, okuldan veya internet cafelerden d?zenli eri?im olsun, ?nternete eri?imi olan ki?ilerin n?fustaki y?zdesidir.
Tabi ki kredi kart? penetrasyonu gibi daha ba?ka g?stergeler de vard?r.
G?ney Afrika gibi ger?ek hayatta al??veri?in on-line al??veri?ten daha fazla risk i?erdi?i ?lkelerde su?(cinayet) korkusundan kurtulma da internetten al??veri?i te?vik edici bir etkendir
Bir ?lkenin a?a??daki iki de?i?kendeki oranlar? daha detayl? bir kalitatif yakla??m sa?layabilir:
?e?itli al??veri? merkezlerine eri?im kolayl???
Al??veri? olgusuna olan duygusal yakla??m ( bu yakla??m yiyecek ve yiyecek d??? kategoriler i?in de?i?mektedir)
Bu boyutlarda y?ksek skorlar? olan ?lkelerin e-ticaret potansiyelleri d???k olanlardan daha azd?r.
? Teknolojik ?r?nlerde T?ketici S?n?flamas?
Bireysel bazda e-ticareti kullanma iste?ini anlamam?za yard?mc? olan 4 t?ketici tipi tespit edilmi?tir:
?1. Deneyciler teknoloji konusunda klasik yenilik?ilerdir. Gen? ve heveslidirler, teknolojiden ki?isel bir benlik duygusu almaktad?rlar. Her ?lkede bir oranda bulunmaktad?rlar ve bulunduklar? yerde de e-ticaretin en yo?un kullan?c?s? durumundad?rlar. Yine de, Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya?da daha ?ok bulunmakta, di?er yerlerde fazla g?r?lmemektedirler. Teknoloji ve e-ticaretle olan ili?kilerinde al??kanl?k i?eren bir yan vard?r, nihai sonu?tan ?ok s?re?le ilgilenmektedirler. Bu segment i?in e-ticaretin sa?lad??? ki?isel ?zg?rl?k ve ifade bi?imi en ?nemli motivasyondur.
2. ?? Bitiriciler daha ?ok e-ticaretin potansiyeli ile ilgilenmektedirler. Rusya, ?srail ve G?ney Afrika gibi geli?en ?lkelerde bu ki?iler genelde i? d?nyas?n?n elit kesimindendirler. Aktif bir ya?amlar? vard?r ve teknolojiyi i?lerine bir stil vermek veya hayatlar?n? kolayla?t?rmak i?in kullanmaktad?rlar. Bu ?nemli segment i?in e-ticarette rahatl?k ba?l?ca motivasyondur. Latin Amerika d???nda pek ?ok ?lkede onlara rastlanmaktad?r. Asya?daki i? bitiriciler di?er yerlerdekine nazaran daha gen? tir.
3. ?a?da? ?zleyiciler genelde ara?t?rmada en ?ok rastlanan ki?ilerdir. Bu segmenttekiler, ?? Biticiler gibi teknolojiyi bir ara? olarak g?rmekte ancak, riskten ka??nmakta ve genellikle di?erlerinin (?? Bitiricilerin) ?nc?l?k etmesini beklemektedirler. D?nyadaki de?i?imi g?ren ve ailelerini buna dahil etmek isteyen T?rkiye?deki evkad?nlar? ve de?i?imin ayak sesini duyan ve buna ayak uydurmak isteyen Hollanda?l?lar bu grubun i?indedirler. Onlar?n ?ocuklar? bu segmente pek ?ok kat?l?m sa?lam??t?r. ?o?unlukla ?nternetten bilgiyi al?p al??veri?i ger?ek hayattan yapmaktad?rlar. Fiyat bu segment i?in en ?nemli motivasyondur.
4. G?n?ls?z ?zleyiciler. Bu t?keticiler kat?l?mc? se?im kriterlerine uygun olarak bilgisayar sahibi veya d?zenli kullan?c?s? olarak se?ilse de bu sahiplik veya kullan?c?l?k genelde ?artlar dolay?s? ile mecburiyetten kaynaklanmaktad?r. Genelde ya??a daha b?y?kt?rler ve teknoloji kullan?mlar?n? minimumda tutmak istemektedirler. Bireysel ili?kilerin yerini makinelerin almas?ndan korkmaktad?rlar. e-ticaret i?in ?ok da cazip bir hedef grup olmasalar da g?vendikleri ve kolay ula??labilir bir ara? vas?tas? ile al??veri? bir f?rsat yaratabilir, televizyon gibi. G?n?ls?z ?zleyiciler Latin Amerika, Akdeniz ve baz? Asya ?lkeleri gibi geleneksel ?high context? toplumlarda daha ?ok g?r?lmektedir.
Alt?nc? His Olarak ?nternet
Deneyciler ve ?? Bitiriciler segmentindeki pek ?ok ki?i i?in ?nternetin kendisi ?yle hayat?n i?ine entegre olmu?tur ki neredeyse bir alt?nc? his gibi i?lev g?rmektedir. Derinlemesine ele al?nd???nda bu alt?nc? his bu insanlara, u?uk (d?nyevi olmayan) ancak fonksiyonel (i?levsel), daha geni? bir d?nyaya a??lmaya imkan veren, k?resel ve geni? bir ?l??te ula?malar?n? sa?layan bir ba?d?r. Amerika Birle?ik Devletleri?nde bu t?keticilerin ?ne mli bir k?sm? geni? bant kullan?c?lar? olup bu ki?iler i?in kesilmeyen bir ba?lant?n?n ?nemi ?ok artm??t?r. Ger?ek anlamda, bu insanlar i?in ?nternet ?bir teknoloji ?r?n? olmaktan ?ok TV veya telefon gibi g?nl?k bir ileti?im arac? haline gelmi?tir.
?leriy e Gitmek
T?keticiye y?nelik e-ticaret, b?y?k al??veri? merkezlerinin ??k???ndan sonra perakendecilikte kesin olarak en heyecan verici ve ?nemli geli?medir. Ucuz ve g?venilir otomobillerin al??veri? merkezlerine ula??m? kolay k?lmas? ile birlikte bu tip yerlerin ba?ar?l? olmas? gibi, t?keticiler bu yeni sanal ta??ma sistemine g?ven duymak istemektedirler. Teknoloji yaln?zca hayalini kurabildi?imiz ?eyleri ger?ekle?tirmekle birlikte, bu hayallerin ger?ekle?mesinin h?z?, teknolojiyi t?keticinin ve yerel k?lt ?rlerin ihtiya?lar?na uygun hale getirmeye ba?l?d?r.
|